Fouten maken is pijnlijk, dat weet iedereen. Behalve dat het gewoonweg vaak kostbare tijd en energie kost om een fout te herstellen, kost het over het algemeen het meeste moeite om een fout te erkennen het gevaar voor imagoschending. Want een fout maken, dat kan toch niet?! Zeker niet als professional.

Dat heeft ook vaak als gevolg dat een fout wordt verdoezeld of ontkend, hetzij bewust of onbewust. Want fouten maken wordt regelmatig snoeihard afgestraft, soms zelfs publiekelijk. En dat draagt er natuurlijk ook niet bij aan om een fout te durven toegeven.
Want daar draait het allemaal om. Het durven toegeven dat je een fout hebt gemaakt, óók op je werk. De rol van een werkgever is hierin erg bepalend, het (voorbeeld) gedrag van een direct leidinggevende straalt af op de rest van het team. Hoe reageert de leidinggevende of werkgever als iemand iets fout heeft gedaan? Is het no-big-deal óf moet je direct vrezen voor je baan?

Hoe vreselijk is het eigenlijk om een fout te maken?

Ik wil helemaal niet pleiten om allemaal massaal fouten te gaan maken, maar het is een feit dat we nu eenmaal veel leren van fouten maken. Over het algemeen doe je iets een keer (soms meerdere keren) fout en daarna niet meer aangezien je geleerd hebt hoe het niet moet. Dat hoort bij het leerproces.

Als kinderen iets nieuws moeten leren vinden we het allemaal heel normaal als iets niet in één keer lukt en dat een kind iets meerdere keren moet herhalen voordat hij het onder de knie heeft. Dan roepen we allemaal “van proberen kan je leren!”, “fouten maken mag, dat hoort erbij”.

Als kinderen ouder worden gaan we ineens tegen ze zeggen “doe dat nu maar niet (of juist wel) want dat heb ik in het verleden ook al geprobeerd en dat ging fout”. We willen ze ineens beschermen tegen het maken van fouten, en daarmee het risico op ‘schade’ beperken. Die tendens zet zich voort in toenemende mate voort zodat wanneer we volwassen zijn is een fout maken is ineens taboe. En met name op het werk want dat is onprofessioneel.

Schijnveiligheid

Waarom zijn we ineens zo streng voor onszelf en voor de mensen om ons heen? Waarom wordt iemand die een fout heeft gemaakt op het matje of soms zelfs publiekelijk gecorrigeerd? Is het noodzakelijk om diegene dan te verwijten hoeveel tijd en geld er is verspilt door die fout? Draagt dit bij aan een oplossing?

Nee! Het creëert een angstcultuur én een schijnveiligheid. Want is het echt reëel om te verwachten dat élke professional áltijd en onder álle omstandigheden áltijd zijn/haar werk foutloos te verrichten? Nee natuurlijk niet, dat zou een utopie zijn. Maar tegelijkertijd verlangen we het van onszelf en van de mensen om ons heen. En volgens mij is dat een gemiste kans.

Het niet durven bespreken van (bijna) fouten is een geeft een blokkade de mogelijkheden om continu te verbeteren. Mensen leren én innoveren nou eenmaal door het maken van (bijna) fouten.

Fouten maken is fouten voorkomen

Het openlijk delen van fouten en daar gezamenlijk van leren, kan nog meer en/of ergere fouten voorkomen. Van elke (bijna) gemaakte fout kan altijd iets worden geleerd, door goed te analyseren wat er fout is gegaan en welke factoren daar een rol in hebben gespeeld. Niet om een schuldige aan te wijzen maar om de oorzaak te kunnen aanpakken.

Kijk bijvoorbeeld naar de luchtvaart. Daar is het analyseren van data uit de cockpit en de zwarte doos na een crash inmiddels heel normaal. Deze data wordt vervolgens grondig geanalyseerd, de fout opgespoord om vervolgens de oorzaak te achterhalen en op te lossen (vaak is het overigens een serie van ongelukkige factoren die samen geleid hebben naar een fout)

Fouten makenEn hoeveel ongelukken zouden daardoor zijn voorkomen? En welke enorme innovatie heeft de luchtvaart sinds de 1e vlucht in 1903 doorgemaakt, door steeds te leren van fouten en bijna fouten.

Uiteraard is iedereen bij zo’n onderzoek bang dat het een menselijke fout is. Maar ook die zijn belangrijk om in beeld te hebben. En met de juiste training (on-the-job) is dit meestal prima op te lossen.

Lerende organisatie

Uit diverse wetenschappelijke onderzoeken blijkt dat het openlijk durven én kunnen toegeven van een gemaakte fout of zelfs een bijna gemaakte fout in hoge mate bijdraagt aan het succes en voortbestaan van een bedrijf! Werknemers die meer ‘vrijheid’ hebben om een fout te maken en daarvan kunnen leren, zullen ook sneller (zelf) met een oplossing of verbetervoorstel komen. Ook zullen zij meer als team samenwerken aan oplossingen. En meer aan elkaar en van elkaar leren zowel van positieve als negatieve ervaring oftewel leermomenten.
Het kunnen leren van fouten, zowel van jezelf als van je collega’s is een onmisbare randvoorwaarde bij een lerende organisatie. Een lerende organisatie heeft een grotere kans op een groei en borging van het bestaansrecht. Ook dat is onomstotelijk bewezen in meerdere wetenschappelijke studies.

Dus …….. is fouten maken erg? Ja, het kan erg vervelende gevolgen hebben. Maar het is véél erger om dezelfde fout eindeloos te blijven herhalen!